حجت‌الاسلام والمسلمين ابراهيم يعقوبيان، مدرس حوزه

گروه انديشه: سخن از آيات متناقض‌نماي قرآن کريم، منوط به دانستن بحث تناقض در مفاهيم، الفاظ، تصورات و تصديقات است.

حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در نشستي که چندي پيش در محل خبرگزاري قرآني ايران (ايکنا)، توسط سرويس انديشه و علم اين خبرگزاري با عنوان «سيري در آيات متناقض‌نماي قرآني کريم» برگزار شد، به بررسي ابعاد مختلف اين موضوع پرداخت. وي ضمن بيان مطلب فوق گفت: قرآن کريم براي ما در آن حدي که بايد، تجلي نکرده است؛ يعني رابطه ما با قرآن کريم آن رابطه‌اي که بايد باشد، نيست. قرآن کريم ادعايي دارد و آن ادعا اين است که اگر کسي به بيانات اين کلام الهي توجه کند، سعادت دنيا و آخرت را به دست مي‌گيرد و اگر کسي از آن اعراض کند، نه تنها آخرت، بلکه دنياي او نيز از دست مي‌رود؛ «وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنکًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى ?124، سوره طه) (و هر کس از ياد من دل بگرداند، در حقيقت زندگى تنگ خواهد داشت و روز رستاخيز او را نابينا محشور مى‏کنيم.)

مدرس حوزه علميه مشهد افزود: منظور من اين نيست که ما بيست‌ درصد، سي درصد يا پنجاه درصد احتمال بدهيم که اين ادعا، ادعاي درستي باشد، بلکه وقتي موضوع خيلي اهميت داشته باشد، هر چقدر هم احتمالات پايين باشد، انسان به آن توجه مي‌کند. ادعا، ادعايي بزرگ است؛ زيرا مي‌فرمايد اگر به قرآن پشت کنيد دنيا و آخرتتان بر باد است و خسران خواهيد ديد، اگر يک درصد هم احتمال دهيم که امکان صحت اين مسئله باشد، بايد برويم و ببينيم حرف اين قرآن چيست، آيا ادعايش درست است؛ زيرا ادعاي عقلايي آن ادعايي است که قدرت شورآفريني را داشته باشد تا مخاطب را وادار به تتبع کند.

يعقوبيان در ادامه اين بحث با آوردن نمونه‌اي از اين مباحث، گفت: اگر الان به ما بگويند که در فلان مکان عصاي موسي(ع) را آورده‌اند که هر ساعت يک مرتبه به اژدها تبديل مي‌شود، ديگر کسي تأمل نکرده، به آن مکان مي‌رود تا اين واقعه را ببيند، با اين وجود آيا ادعاي پيامبر اسلام(ص) به اندازه ادعاي عصاي موسي(ع) براي ما ارزش ندارد که در ما اين انگيزه را ايجاد کند تا با تدبري بيشتر به سراغ قرآن برويم.

وي با بيان اين مطلب که بايد با قرآن هم‌چون اکسيژن برخورد کرد، گفت: فکر مي‌کنم که قرآن را بايد هم‌چون اکسيژن تنفس کنيم. اين جدايي از قرآن و اعراض از آن، با آن‌که برنامه بهزيستن دنيا و آخرت ماست، بسيار خطرناک است. براي نمونه در اين آيه «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْکِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاَوَتِهِ...» (سوره بقرة، 121) بحث از به جا آوردن حق تلاوت قرآن است. مرحوم «ديلمي» در «ارشاد» از وجود نازنين امام صادق(ع) اين موضوع را نقل کرده است که از ايشان سؤال شد: حق تلاوت قرآن چيست؟؛ يعني ما چه رابطه‌اي با قرآن برقرار کنيم که حق تلاوتش بيان شود؟، حضرت امام صادق(ع) فرمودند: «يرتلون آياته و يتفقهون به و يعملون باحکامه و يرجون وعده و ينتهون بنواهيه و يخافون وعيده و يعتدرون بقصصه و يأتمرون باوامره ما هو و الله حفظ آياته و درس حروفه و تلاوت سوره حفظوا حروفه و ابائوا حدوده انما هو تدبر آياته و العمل باحکامه.»

وي در توضيح حديث فوق افزود: قرآن بايد در متن زندگي مردم وجود داشته باشد و زمينه اين حضور آن است که بايد باور کنيم اين قرآن حقيقتي دارد که مورد فايده است. اين روايات و آيات، دعوت به تدبر در آيات قرآن است. تدبر از ماده «دبر» است؛ يعني عاقبت‌انديشي؛ يعني بيانديشيم که عاقبت اين کار چه مي‌شود و تفکر؛ يعني بررسي استدلال‌هاي قرآن کريم، مثلا قرآن مي‌فرمايد در آسمان‌ها و زمين يک خدا بيشتر نيست و دليل را هم اين‌گونه مي‌فرمايد که: «لَوْ کَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا» (سوره انبيا، 22) در اين‌جا برهان «تمانع» ارائه مي‌شود که اگر دو خدا در زمين باشد، آسمان و زمين از هم مي‌پاشد.

نويسنده کتاب «پاسخ به شبهاتي پيرامون عصمت انبيا(ع) در قرآن کريم» اشاره‌اي به کلام امام خميني(ره) در بيان عظمت قرآن کريم کرد و گفت: امام(ره) مي‌فرمايد: «بدان اي عزيز که عظمت هر کلام و کتابي يا به عظمت متکلم و کاتب آن است و يا به عظمت مقاصد و مطالب آن است و يا به عظمت نتايج يا ثمرات آن است و يا به عظمت رسول و واسطه آن است و يا به عظمت مرسل اليه و حامل آن است و يا به عظمت حامل و نگاهبان آن است و يا به عظمت شارح و مبين آن است و ...» به اين اعتبار که کلام خداست، پس قرآن بايد عظمت داشته باشد؛ زيرا کلام فلان آقا و مجتهد پيموده نيست، حتي کلام پيامبر(ص) هم نيست، کلام خداست و نمي‌شود بر آن ايراد وارد کرد. به اعتبار محتوا هم مانند قرآن کريم هيچ کتابي يافت نمي‌شود. محتواي قرآن همه خبر از غيب و سعادت دنيا و آخرت بشريت است، پس به اعتبار محتوا هم داراي عظمت است و بايد به اين کتاب توجه کرد.

نويسنده مقاله «نفاق يا شخصيت پنهان» با اشاره به اين مطلب که قرآن با آن متکلم، حامل و رسول که دارد، صاحب عظمت و بزرگي است، افزود: اين بزرگي در طي بيست ‌و سه سال زندگي پربرکت پيامبر(ص) کل شبه جزيزه عربستان را فرامي‌گيرد و حتي بعدها تا دل اروپا فرو مي‌رود، گر چه غرب معتقد است که اين اسلام اروپايي اسلامي است که با زور شمشير وارد شده است، ليکن خود آن‌ها هم مي‌دانند دروغ مي‌گويند، بلکه معارف عميق اين کتاب است که دل‌ها را فتح مي‌کند و در آن‌ها مي‌نشيند.

وي بعد از بيان اين مقدمه در رابطه با عظمت اين کتاب به بررسي آيات موهن به تناقض در قرآن کريم پرداخت و گفت: هر کس به انگيزه‌اي سراغ قرآن کريم مي‌رود. در اين ميان افرادي هستند که با انگيزه‌اي سو به سمت قرآن مي‌روند تا مفاهيمي که به ظن آن‌ها خلاف است به دست آورند و عليه خود اين کلام مبارک به کار بندند.

مدرس حوزه علميه مشهد مقدس، با ارائه مقدمه‌اي در