گروه انديشه: در باب آيات موهن تناقض، بايد جهت آيات را ديد که جهت وحدت هست يا نيست. علما از راه وحدت در زمان و مکان خواستند اين مسائل را حل کنند.

حجت‌الاسلام والمسلمين ابراهيم يعقوبيان، مدرس حوزه

به گزارش خبرگزاري قرآني ايران (ايکنا)، حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در بخش قبلي سخنان خود، با بيان مفاهيمي از عظمت قرآن کريم به بررسي مقدماتي براي ورود به مسئله تناقض در آيات پرداخت و در اين بخش با دسته‌بندي علوم حصولي و حضوري و انشعابات آن‌ها، بحث را به بررسي انواع تباين در مفاهيم کلي تصورات کشاند. اما در ادامه اين گفت‌وگو، ايشان به بررسي اين‌گونه مسائل در تصديقات مي‌پردازد تا اين‌که بحث اصلي خود را در قالب آيات بيان کند.
بخش قبلي را اين‌جا بخوانيد

اينک ادامه اين گفت‌وگو تقديم حضورتان مي‌شود.

مدرس حوزه علميه مشهد در ادامه اين گفت‌وگو تعريفي از قضيه ارائه داد و گفت: القضية قول يحتمل الصدق و الکذب. در فارسي قضيه همان گزاره است. گزاره‌ها دو نوع هستند که يکي گزاره انشايي و ديگري گزاره اخباري است که مورد بحث ما گزاره اخباري است. در قضايا هم بحثي به نام تناقض وجود دارد. در مبحث تناقض در قضايا گفته‌اند که در تناقض، دو جمله وجود دارند که از صدق يکي کذب ديگري حاصل مي‌شود و عکس آن هم صادق است؛ يعني زماني‌که يک قضيه را صادق بدانيد، حتما ديگري کاذب خواهد شد.

نويسنده کتاب «سهوالنبي(ص)» در ادامه به مسئله شروط هشت‌گانه در بحث تناقض اشاره کرد و گفت: نکته بسيار مهمي که در بحث تناقض قابل تأمل است، اين است که براي وجود تناقض بين دو قضيه بايد هشت شرط لحاظ شود؛ مانند واحد بودن شرط، يکي بودن زمان و مکان شرط، از حيث قوه و فعل سنجيده شود و ديگر شروط.

وي با ارائه مثالي در اين رابطه، گفت: مثلا اگر گفتند «زيد مجتهد است» و بعد هم گفتند «زيد مجتهد نيست»، در اين‌جا شنوده مي‌گويد که يکي از اين کلام‌ها صحيح است يا زيد مجتهد است يا مجتهد نيست. شنوده اين برداشت را بدون رعايت آن شروط عنوان مي‌کند. در صورتي که اگر هشت شرط مورد بحث را رعايت نکند، خواهد ديد که اين دو قضيه اصلا با هم تناقضي ندارند؛ زيرا زيد مجتهد بالقوه است و مجتهد بالفعل نيست. پس اين سخن از حالت تناقض خارج شده است.