هم پويه گان باد

مصاحبه(گزاره هاي سمبوليك قرآن)

محمد واله — Thu, 03 Jul 2008 17:40:00 GMT

ارسال به دوستان

چهارشنبه 12 تير 1387 13:44:29 شماره‌ خبر :267254

بررسي گزاره‌هاي تمثيلي در قرآن كريم/ 1
علامه «سيدشرف‌الدين» آيه 172 سوره اعراف را تمثيلي مي‌داند

گروه انديشه: علامه «سيدعبدالحسين شرف‌الدين» آيه 172 سوره مباركه اعراف را به صورت تمثيل دانسته تا ذهن به ايمان و اعتقاد نزديك شود و نيز تنوع در بيان و دليل باشد.

حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان»، مدرس حوزه علميه مشهد

حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در گفت‌وگو با سرويس انديشه و علم خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، به بررسي موضوع گزاره‌هاي تمثيلي (سمبليك) در قرآن كريم پرداخت و گفت: برخي از مسائل مطرح شده در قصص قرآن كريم، محل تأمل بيشتري است. به عنوان مثال مسائلي از قبيل: خلافت انسان، سجده فرشتگان، دميدن روح الهي در آدم(ع)، خلقت همسر براي آدم(ع)، اسكان در بهشت، عصيان، توبه، هبوط، درخت ممنوعه و مانند آن در داستان آدم(ع)، يا گزارش تبديل شدن عصاي موسي(ع) به اژدها در موردي و تبديل شدن آن به مار در مورد ديگر و ساير اختلاف در گزارش قصص قرآني.

مدرس حوزه علميه مشهد با بيان اين مطلب كه مشهور مفسران با حفظ ظواهر و تاريخي دانستن داستان، به تجزيه و تحليل آن پرداخته و به برخي شبهات مطرح شده نيز پاسخ داده‌اند، تصريح كرد: در داستان حضرت آدم(ع) برخي با حفظ ظواهر داستان به پاسخ برخي شبهات پرداخته‌اند. برخي نيز با نوعي پنداشتن آدم(ع) تحليل ديگري ارائه كرده‌اند و بالاخره گروهي از مفسران با تمثيلي دانستن حادثه و نمادين گرفتن داستان به تحليل آن پرداخته‌اند.

نويسنده كتاب «مدرسه نامرئي» تفسير تمثيلي را نسبت به برخي از آيات در ميان مفسران پديده‌اي جديد ندانست و بيان كرد: اين مسئله در گذشته‌هاي دور تاريخ نيز سابقه دارد. «محمدبن جرير طبري» به نقل «مجاهد» در ذيل آيه شريفه «إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَن يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَآئِدَةً مِّنَ السَّمَاء قَالَ اتَّقُواْ اللّهَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ؛ و [ياد كن] هنگامى را كه حواريون گفتند اى عيسى پسر مريم آيا پروردگارت مى‏تواند از آسمان خوانى براى ما فرود آورد [عيسى] گفت اگر ايمان داريد از خدا پروا داريد.» (سوره مباركه المائدة، آيه شريفه 112) مي‌نويسد: «گروهي گفته‌اند خداوند بر بني‌اسرائيل مائده‌اي نازل نكرد، اينان خود به چند دسته تقسيم شده‌اند؛ برخي گفته‌اند اين آيه مثلي است كه خداوند براي بندگانش ذكر كرده است تا از پيامبر(ص) درخواست معجزه نكنند، مجاهد از اين گروه است. او گفته است اين مثل است و خداوند مائده‌اي نازل نكرده است.»

مدرس مكتب جامعةالرضوية در مقام بيان نمونه‌اي ديگر از اين تفسير در قرون گذشته برآمد و افزود: ابن‌كثير از عطاءبن‌رياح يا عطاءبن‌مسلم در ذيل آيه 143 از سوره مباركه بقره؛ «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُواْ مِن دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللّهُ مُوتُواْ ثُمَّ أَحْيَاهُمْ إِنَّ اللّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَشْكُرُونَ ?243?؛ آيا از [حال] كسانى كه از بيم مرگ از خانه‏هاى خود خارج شدند و هزاران تن بودند خبر نيافتى، پس خداوند به آنان گفت تن به مرگ بسپاريد آن‌گاه آنان را زنده كرد. آرى خداوند نسبت به مردم صاحب بخشش است، ولى بيشتر مردم سپاسگزارى نمى‏كنند.» نقل كرده است: «قال ابن جريح عن عطاء قال: هذا مثلٌ يعني انها ضرب مثلٌ لا قصة وقعت»

يعقوبيان هم‌چنين مثال‌هاي ديگري را نيز در اين‌باره برشمرد و گفت: در تفسير فخر رازي از ابومسلم نقل شده است كه قصه كشتن پرندگان از سوي ابراهيم(ع) مثال است. جارالله زمخشري در «كشاف» قصه مخاصمه نزد داوود(ع) را تمثيل مي‌داند. او آيه امانت را نيز از همين قبيل مي‌داند. هم‌چنين «المنار» درباره قصه آدم(ع) و حوا نوشته است: «اين قصه به صورت تمثيل وارد شده است و درباره روش تمثيلي توضيح داده است كه بهترين شيوه تأويل در اين قصه تمثيل است.»

يعقوبيان:

در تفسير فخر رازي از ابومسلم نقل شده است كه قصه كشتن پرندگان از سوي ابراهيم(ع) مثال است. جارالله زمخشري در «كشاف» قصه مخاصمه نزد داوود(ع) را تمثيل مي‌داند. او آيه امانت را نيز از همين قبيل مي‌داند. هم‌چنين «المنار» درباره قصه آدم(ع) و حوا نوشته است: «اين قصه به صورت تمثيل وارد شده است و درباره روش تمثيلي توضيح داده است كه بهترين شيوه تأويل در اين قصه تمثيل است.»

نويسنده مقاله «نفاق يا شخصيت پنهان» در ادامه نظر «سيدعبدالحسين شرف‌الدين» را بيان و تأكيد كرد: سيدشرف‌الدين درباره آيه اخذ ميثاق؛ «وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَلَسْتَ بِرَبِّكُمْ قَالُواْ بَلَى شَهِدْنَا أَن تَقُولُواْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ ?172?؛ و هنگامى را كه پروردگارت از پشت فرزندان آدم ذريه آنان را برگرفت و ايشان را بر خودشان گواه ساخت كه آيا پروردگار شما نيستم گفتند چرا گواهى داديم تا مبادا روز قيامت بگوييد ما از اين [امر] غافل بوديم.» مي‌گويد: «اين آيه به صورت تمثيل است تا ذهن را به ايمان و اعتقاد نزديك كند و نيز تنوع در بيان و دليل است.»

يعقوبيان در پاسخ به اين سؤال كه اولين بار اين نظريه از سوي چه شخصي بيان شد؟، گفت: «محمد احمد خلف‌الله» نظريه تمثيل را به عنوان يك تئوري در تفسير قصه‌هاي قرآن كريم براي نخستين بار مطرح كرد. او كه رساله دكتراي خويش را با عنوان «الفن القصصي في القرآن الكريم» ارائه كرده بود، با اعتراض‌ها و رديه‌هاي فراواني مواجه شد و رساله او بدين جهت مورد قبول هيئت علمي قرار نگرفت.

مدرس حوزه علميه مشهد با اشاره به اين مطلب كه «خلف‌الله» داستا‌ن‌هاي قرآني را به سه نوع؛ تاريخي، تمثيلي و اسطوره‌اي تقسيم مي‌كند و به بيان نمونه‌هايي از هر كدام در قرآن كريم مي‌پردازد، اظهار كرد: به نظر وي داستان تاريخي، داستاني است كه محور آن شخصيت‌هاي تاريخي؛ مانند انبيا(ع) هستند. وي هدف از بيان اين نوع داستان‌ها را در قرآن كريم، ذكر حقايق تاريخي صحيح نمي‌داند. دليل وي بر اين نظريه وجود نكات ادبي و هنري در آيات و تأثير خاص آن‌ها در عواطف و احساسات شنوندگان و اختلاف‌هاي موجود در آيات در نوع تبيين برخي داستان‌هاست.

وي با اشاره به اين مطلب كه نوع دوم داستان‌هاي قرآني به نظر خلف‌الله داستان‌هاي تمثيلي است، افزود: به نظر خلف‌الله اين‌ها قصص تخيلي و فرضي هستند كه براي بيان، در روشن‌سازي مطالب ديگري كه مقصود اصلي مؤلف يا گوينده است به كار مي‌روند، در نتيجه ضرورتي ندارد كه اين داستان‌ها حاكي از رويدادهاي واقعي باشد. البته تفاوت اين قسم از قسم سابق در آن است كه داستا‌ن‌هاي سابق (تاريخي) در ذهن مردم وجود دارد و قرآن كريم همان قصص را نقل مي‌فرمايد تا آنان پيامبر(ص) را تكذيب نكنند. اما قصص تمثيلي، داستان‌هايي فرضي هستند كه مردم از آن‌ها اطلاعي ندارند.

يعقوبيان در توضيح نوع سوم اين تقسيم‌بندي اين‌گونه سخن گفت: به زعم خلف‌الله، نوع سوم داستان‌هاي قرآني، قصص اسطوره‌اي است كه در آن به امور فرضي و خيالي صرف اشاره شده است كه هيچ بهره‌اي از واقعيت ندارد. عبارت خلف‌الله چنين است: «... احدانا مفروضية او متخيلة و قد تناول القرآن هذا اللون من الاحداث و عرضه العرض الذي تتحقق به االاغراض المرادة من القص.» چنان‌چه ملاحضه مي‌كنيد، گرچه او داستان‌هاي قرآن را به سه نوع تقسيم مي‌كند، ليكن نگرش اسطوره‌اي خود را به نوع سوم محدود نمي‌كند، بلكه به هر سه نوع سرايت مي‌دهد. حتي نوع اول را نيز مخلوط با نوع اسطوره‌اي مي‌داند؛ چون مي‌گويد نوع تاريخي هم با باورهاي اسطوره‌اي متناسب است.

عنوان‌هاي خبري

دسترسي موضوعي به اخبار

شعب داخلي

شعب خارجي

شعب سازماني

موسسه علمي فرهنگي دارالحديث

خدمات

تفسيرقرآن مقام معظم رهبري

سيري در حقايق وحي

ثبت نام خبرنگاران افتخاري

E-Mail: info@iqna.ir
2003 - 2006 Iranian Quran News Agency.

مصاحبه با ايكنا

محمد واله — Thu, 03 Jul 2008 17:38:00 GMT

سرويس انديشه و علم

‌
‌ علامه «سيدشرف‌الدين» آيه 172 سوره اعراف را تمثيلي مي‌داند
گروه انديشه: علامه «سيدعبدالحسين شرف‌الدين» آيه 172 سوره مباركه اعراف را به صورت تمثيل دانسته تا ذهن به ايمان و اعتقاد نزديك شود و نيز تنوع در بيان و دليل باشد.

ادامه بخش 3

محمد واله — Tue, 27 May 2008 14:31:00 GMT

وي افزود: علامه طباطبايي معتقد است در سوره سجده كه مي‌فرمايد هزار سال، هزار سال فقط به زمان عروج اشاره دارد. روز قيامت زمان عروج است و عروج ملائكه هزار سال به طول مي‌انجامد. اما در سوره معارج بحث عروج نيست، بلكه بحث نزول ملائكه، مكث در زمين و عروج به آسمان است كه پنجاه هزار سال طول مي‌كشد. پس نزول، مكث و عروج؛ محتوا و مضمون آيه چهارم سوره معارج است كه زمان را توسعه داده و پنجاه هزار سال شده است. اما صرف عروج، هزار است كه در سوره سجده بيان شده است. علامه طباطبايي در اين‌جا با تعدد در زمان و مكان خواستند اين تناقض را رفع كنند.

نويسنده كتاب «مدرسه نامرئي» به بيان نظر آيت‌الله معرفت در اين زمينه پرداخت و اشاره كرد: آيت‌الله معرفت در كتاب «شبهات و ردود» كه هم به شبهات و هم به آيات موهن به تناقض پرداخته است در ص257اين كتاب، اين‌گونه توجيه مي‌كند كه ابتدا روايتي را كه بيان شد عنوان مي‌كند. اما توجيه ديگر ايشان اين است كه بررسي عمل بندگان در كره زمين هزار سال به طول مي‌انجامد. اما رسيدگي همه ماسوي الله پنجاه هزار سال به طول مي‌انجامد. اما هيچ دليلي براي اين توجيه نياورده و تنها صرف يك ادعا است.

يعقوبيان نگاهي هم به نظر شهيد آيت‌الله «سيدمحمدباقر صدر» انداخت و بيان كرد: مرحوم شهيد صدر بياني دارد كه در كتاب «سنت‌هاي تاريخ در قرآن» (ص 126) به اين بحث پرداخته است. ايشان در اين كتاب بين آيه 47 سوره مباركه حج با آيه 4 تا 8 سوره مباركه معارج به بحث نشسته است. علامه شهيد صدر مي‌گويد سوره مباركه حج به سنت‌هاي الهي در تاريخ اشاره دارد؛ يعني زماني كه به آيه نگاه مي‌كنيد مشركين آمدند و گفتند كه ما نه به تو اعتقاد داريم و نه كتاب تو را قبول داريم. با اين حال، تو ما را تهديد به عذاب مي‌‌كني.

مدرس مكتب جامعةالرضوية:

آيت‌الله معرفت معتقد است كه بررسي عمل بندگان در كره زمين هزار سال به طول مي‌انجامد. اما رسيدگي همه ماسوي الله پنجاه هزار سال به طول مي‌انجامد. اما هيچ دليلي براي اين توجيه نياورده و تنها صرف يك ادعا است

وي در ادامه افزود: خداوند متعال مي‌فرمايد كه اين‌ها خيلي عجله در عذاب مي‌كنند، اما به اين‌‌ها بگو يك سرعت عادي محسوس بشري است و يك سرعت تاريخي و الهي است؛ به عبارتي يك روز حوصله خدا اندازه هزار سال شماست. پس خيلي ناراحت نباشيد؛ زيرا اگر بشر مخالف فطرت عمل كند، چه بخواهد و چه نخواهد بايد تبعاتش را بپردازد.

مدرس حوزه علميه مشهد گفت: ممكن است بشر مدتي با انحرافات جنسي جلوي ازدواج را بگيرد و بگويد ازدواج چيست؟ ما با انحرافات جنسي كار خود را حل مي‌كنيم. ممكن است زماني بشر سرپوش بر خواسته‌هاي فطري خود بگذارد و بگويد من نمي‌خواهم به دين عمل كنم، اصلا دين چيست؟ اما بدانيم كه غريزه جنسي طبيعت بشر است و دين هم جزو فطرت بشر است.

وي در پايان اين بخش خاطرنشان كرد: دين يك قانون صرف نيست كه هر كس دلش خواست عمل كند و هر كه نخواست عمل نكند، «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ»؛ يعني گرايش به دين جزو فطرت بشر است و اگر بشر با فطرت خود به مبارزه بپردازد، ممكن است چند روزي را بگذراند، اما بايد تبعات آن را هم بپردازد. تبعات آن همان عذاب قيامت و سختي در زندگي دنياست. در اين‌جاست كه تعجيل در عذاب كرده و مي‌گويند اين عذاب كجاست؟ غافل از اين‌كه سرعت آن‌ها با سرعت خداوند متفاوت است.

اين گفت‌وگو ادامه دارد ... .

ادامه گفتگو بخش 3

محمد واله — Tue, 27 May 2008 14:30:00 GMT

ارسال به دوستان

نسخه چاپي خبر

سه شنبه 07 خرداد 1387 10:50:27 شماره‌ خبر :252644

سيري در آيات متناقض‌نماي قرآن كريم(3)
علامه طباطبايي با لحاظ شرط زماني، به رفع تناقض بين آيات سور «سجده» و «معارج» مي‌پردازد

گروه انديشه: علامه طباطبايي در رفع تناقض بين آيات سور مباركه «سجده» و «معارج»، عروج ملائكه را هزار سال دانسته و نزول، مكث و عروج آن‌ها را پنجاه هزار سال مي‌داند. با اين شرط زماني ايشان به رفع تناقض بين دو آيه پرداخته است.

حجت‌الاسلام والمسلمين ابراهيم يعقوبيان، مدرس حوزه

به گزارش خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در بخش قبلي سخنان خود در رابطه با آيات متناقض‌نماي قرآن كريم به بررسي و رفع تناقض بين آياتي پرداخت كه روزهاي قيامت را معادل هزار يا پنجاه هزار سال دنيا عنوان كرده‌اند و در اين باره تأكيد كرد كه علما از راه وحدت در زمان و مكان خواستند اين مسائل را حل كنند.

اين مدرس حوزه در ادامه اين گفت‌وگو به بيان رواياتي پرداخت كه مي‌توانند در رفع اين تناقض راه‌گشا باشند. وي در همين مورد گفت: از جمله، روايتي داريم كه فرداي قيامت هر انساني بايد پنجاه موقف را بگذراند. در واقع بايد در پنجاه ايستگاه حساب و كتاب پس دهد و هر دادگاه هزار سال است. اين توجيهي است كه در تفسير نمونه آمده است و نويسنده تفسير نمونه در اين توجيه تنها به روايت اشاره كرده‌ و دليل ديگري را در اين باب بيان نكرده است.
بخش قبلي را اين‌جا بخوانيد

اينك ادامه اين گفت‌وگو تقديم حضورتان مي‌شود.

ابراهيم يعقوبيان در ادامه سخنان خود به بيان نظرات متعدد در رابطه با آيات مورد بحث پرداخت و گفت: آيت‌الله سبحاني در كتاب «منشور جاويد» (ج 9، ص 310) آورده است كه روز قيامت 50 موقف دارد و هر موقف هم هزار سال به طول مي‌انجامد. در واقع ايشان هم به همين روايات استشهاد كرده است.

نويسنده مقاله «نفاق يا شخصيت پنهان» با اشاره به اين مطلب كه آيت‌الله جوادي آملي نيز در تفسير موضوعي خود با عنوان «معاد در قرآن» (ج4 ص 363) همين توجيح را آورده‌اند كه ناظر به روايات است، افزود: متكلم معاصر «علي رباني گلپايگاني» نيز در «عقايد استدلالي» (ج 2 ص 260) همين توجيه را بيان كرده است؛ يعني رواياتي كه اشاره به موقوف‌هاي مختلف دارند.

مدرس مكتب جامعةالرضوية در ادامه به بررسي نظر علامه طباطبايي پرداخت و اظهار كرد: علامه در «الميزان» چند توجيه دارد. اول همين توجيه را بيان كرده‌اند كه ديگر مفسران بيان كردند و ما هم به نقل از آن‌ها پرداختيم. اما توجيه ديگر ايشان آن است كه زمان اين دو آيه با يك‌ديگر متفاوت است و تناقضي در كار نيست.

يعقوبيان:

مرحوم شهيد صدر بياني دارد كه در كتاب «سنت‌هاي تاريخ در قرآن» (ص 126) بين آيه سور مباركه معارج و حج به بحث نشسته‌اند. صدر مي‌گويد سوره مباركه حج به سنت‌هاي الهي در تاريخ اشاره دارد

وي افزود: علامه طباطبايي معتقد است

ادامه گفتگوي 2

محمد واله — Tue, 27 May 2008 14:28:00 GMT

وي گفت: براي نمونه مثالي براي اعتبار زمان بيان مي‌كنيم كه از دو شخص مي‌پرسند كه آيا حسن در جلسه حضور داشت يا نه؟ فرد اول پاسخ مثبت و شخص دوم پاسخي منفي مي‌دهد. در برداشت ابتدايي سخن اين دو شخص متناقض است، اما با لحاظ كردن شرط زمان معين مي‌شود كه شخص اول قبل از خروج حسن داخل جلسه حضور داشته و پرسش شونده دوم بعد از خروج آن شخص داخل جلسه شده است. با لحاظ كردن شرط زمان اين تناقض به سادگي رفع مي‌شود.

يعقوبيان:

روايت داريم كه فرداي قيامت هر انساني بايد پنجاه موقف را بگذراند. در واقع بايد در پنجاه ايستگاه حساب و كتاب پس دهد و هر دادگاه هزار سال است.

نويسنده كتاب «مدرسه نامرئي» بيان كرد: پس اين‌گونه نيست كه زماني دو گزاره را ديديم كه در ظاهر با هم متناقض هستند، حكم به صحت يكي و رد ديگري كنيم، بلكه بايد ابتدا هشت شرط عنوان شده در بحث قضايا را مورد توجه قرار دهيم و بعد از آن به رد يا قبول هر كدام همت گماريم. اگر اين هشت شرط به طور واحد در بين دو گزاره رعايت نشد، بايد وجهي براي آن در نظر بگيريم.

مدرس مكتب جامعةالرضوية در ادامه سخنانش به بيان مصاديق قرآني پرداخت و گفت: حال با بيان اين مقدمه داخل در بحث قرآن كريم مي‌شويم تا ببينيم كه در اين كتاب عظيم، آيات موهن به تناقض داريم يا آيات موهن به تناقض نداريم. اين بحث از زمان اميرالمؤمنين(ع) مطرح بوده است به گونه‌اي كه شخصي نزد حضرت امير(ع) مي‌آيد و عرض مي‌كند كه من در قرآن شك مي‌كنم؛ زيرا در آن آيات موهن به تناقض مي‌بينم. بالاخره يكي از اين آيات صحيح است و از اين‌جا چون ـ نعوذ بالله ـ دروغ در قرآن مي‌بينم، پس نمي‌توانم به اين قرآن اعتماد كرده و ايمان بياورم.

وي افزود: حضرت(ع) فرمودند اي كاش نبودي؛ زيرا نباشي بهتر از آن است كه به قرآن شك كني. اين تأكيد حضرت امير(ع) نشان‌دهنده آن است اين كلام مُنزَل است و اصلا كلام پيامبر(ص) نيست كه بتوان در آن خللي وارد و حتي در آن شك كرد.

وي در ادامه با اشاره به آن دسته از آياتي كه در رابطه با روزهاي قيامت در مقابل روزه زميني بيان شده است، گفت: از جمله آياتي كه درباره آن سخن خواهيم گفت، آيه 5 سوره مباركه سجده است؛ «يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّونَ (5)» (كار [جهان] را از آسمان [گرفته] تا زمين اداره مى‏كند. آن‌گاه [نتيجه و گزارش آن] در روزى كه مقدارش آن‌چنان كه شما [آدميان] برمى‏شماريد هزار سال است به سوى او بالا مى‏رود.)

وي با ارائه مثالي ديگر، افزود: در سوره مباركه معارج آيه 4 «تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ ?4?» (فرشتگان و روح در روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است به سوى او بالا مى‏روند.) آيه دوم مورد بحث است.

يعقوبيان با بيان اين مطلب كه اين دو آيه مورد توجه همه مفسران بوده است، تأكيد كرد: آيه 47 سوره مباركه حج؛ «وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَن يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَإِنَّ يَوْمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّونَ ?47?» (و از تو با شتاب تقاضاى عذاب مى‏كنند با آن‌كه هرگز خدا وعده‏اش را خلاف نمى‌كند و در حقيقت يك روز [از قيامت] نزد پروردگارت مانند هزار سال است از آن‌چه مى‏شمريد.) نيز از ديگر آياتي است كه در اين‌باره بيان شده است.

مدرس حوزه علميه:

در تفسير نمونه جلد 25 ص 17 توجيهي ارائه شده است كه دو آيه 5 سوره مباركه سجده و 4 سوره مباركه معارج با يكديگر تناقض ندارند؛ زيرا دو آيه از جهت مكاني تفاوت دارند؛ يعني آن‌جايي كه در سوره مباركه سجده مي‌فرمايد يوم الآخرة هزار سال است، به يك موقف و مكان قيامت اشاره دارد، اما آيه ديگر كه پنجاه هزار سال هر روز را عنوان كرده است به پنجاه مكان اشاره دارد

وي به جمع‌بندي بين آيات پرداخت و افزود: در مجموع، بحث اين‌گونه است كه دو آيه، زمان هر روز در قيامت را هزار سال عنوان كرده‌اند، اما يك آيه پنجاه هزار سال عنوان كرده است. لسان آيات و كلمات به كار رفته در آيات هم تقريبا شبيه هم است.

مدرس حوزه علميه مشهد مقدس در توضيح اين دو آيه گفت: در نظر اوليه فرد پرسش‌كننده از خود مي‌پرسد كه اين روز، يا هزار سال است يا پنجاه هزار سال و يكي از اين دو كلام صحيح است. با مقدمه‌اي كه بيان شد كاملا روشن است كه بايد جهت آيات را ديد كه جهت وحدت هست يا نيست.

نويسنده مقاله «نفاق يا شخصيت پنهان» با اشاره به اين مطلب كه علما از راه وحدت در زمان و مكان خواستند اين مسئله را حل كنند، افزود: در تفسير نمونه جلد 25 ص 17 توجيهي ارائه شده است كه دو آيه 5 سوره مباركه سجده و 4 سوره مباركه معارج با يكديگر تناقض ندارند؛ زيرا دو آيه از جهت مكاني تفاوت دارند؛ يعني آن‌جايي كه در سوره مباركه سجده مي‌فرمايد يوم الآخرة هزار سال است، به يك موقف و مكان قيامت اشاره دارد، اما آيه ديگر كه پنجاه هزار سال هر روز را عنوان كرده است، به پنجاه مكان اشاره دارد.

وي با اشاره به روايتي در اين باب عنوان داشت: روايت داريم كه فرداي قيامت هر انساني بايد پنجاه موقف را بگذراند. در واقع بايد در پنجاه ايستگاه حساب و كتاب پس دهد و هر دادگاه هزار سال است. اين توجيهي است كه در تفسير نمونه آمده است و نويسنده تفسير نمونه در اين توجيه تنها به روايت اشاره كرده‌اند و دليل ديگري بيان نكرده است.

وي در ادامه اين گفت‌وگو به بيان اقوال ديگر مفسران هم‌چون علامه طباطبايي، آيت‌الله سبحاني و ديگران مي‌پردازد.

اين گفت‌وگو ادامه دارد ... .

عنوان‌هاي خبري

دسترسي موضوعي به اخبار

< id=obj2 style="BORDER-RIGHT: #999999 1px solid; PADDING-RIGHT: 4px; BORDER-TOP: #999999 1px solid; PADDING-LEFT: 4px; PADDING-BOTTOM: 1px; BORDER-LEFT: #999999 1px solid; PADDING-TOP: 1px; BORDER-BOTTOM: #999999 1px solid" codeBase=http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0 height=80 width=131 border=0 classid=clsid:D27CDB6E-AE6D-11CF-96B8-444553540000>

شعب داخلي

شعب خارجي

شعب سازماني

موسسه علمي فرهنگي دارالحديث

خدمات

تفسيرقرآن مقام معظم رهبري

سيري در حقايق وحي

ثبت نام خبرنگاران افتخاري

< id=obj5 style="BORDER-RIGHT: #999999 1px solid; PADDING-RIGHT: 4px; BORDER-TOP: #999999 1px solid; PADDING-LEFT: 4px; PADDING-BOTTOM: 1px; BORDER-LEFT: #999999 1px solid; PADDING-TOP: 1px; BORDER-BOTTOM: #999999 1px solid" codeBase=http://download.macromedia.com/pub/shockwave/cabs/flash/swflash.cab#version=6,0,40,0 height=80 width=130 border=0 classid=clsid:D27CDB6E-AE6D-11CF-96B8-444553540000>

باسمه تعالي

عزيزان ايکنا که زحمت مصاحبه و گزارش آن را متحمل شدند ان شاءالله سعيشان مشکور اما در متن گزارش شده اشتباهات املائي و نگارشي وجود دارد که گاه مخل معناست .مانند کلمه "موهم تناقض"که در گزارش موهن به تناقض"آمده است.

ادامه گفتگو2

محمد واله — Tue, 27 May 2008 14:27:00 GMT

سيري در آيات متناقض‌نماي قرآن كريم / 2
علما از راه وحدت در زمان و مكان به دنبال رفع آيات موهن تناقض هستند

گروه انديشه: در باب آيات موهن تناقض، بايد جهت آيات را ديد كه جهت وحدت هست يا نيست. علما از راه وحدت در زمان و مكان خواستند اين مسائل را حل كنند.

حجت‌الاسلام والمسلمين ابراهيم يعقوبيان، مدرس حوزه

به گزارش خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در بخش قبلي سخنان خود، با بيان مفاهيمي از عظمت قرآن كريم به بررسي مقدماتي براي ورود به مسئله تناقض در آيات پرداخت و در اين بخش با دسته‌بندي علوم حصولي و حضوري و انشعابات آن‌ها، بحث را به بررسي انواع تباين در مفاهيم كلي تصورات كشاند. اما در ادامه اين گفت‌وگو، ايشان به بررسي اين‌گونه مسائل در تصديقات مي‌پردازد تا اين‌كه بحث اصلي خود را در قالب آيات بيان كند.
بخش قبلي را اين‌جا بخوانيد

اينك ادامه اين گفت‌وگو تقديم حضورتان مي‌شود.

مدرس حوزه علميه مشهد در ادامه اين گفت‌وگو تعريفي از قضيه ارائه داد و گفت: القضية قول يحتمل الصدق و الكذب. در فارسي قضيه همان گزاره است. گزاره‌ها دو نوع هستند كه يكي گزاره انشايي و ديگري گزاره اخباري است كه مورد بحث ما گزاره اخباري است. در قضايا هم بحثي به نام تناقض وجود دارد. در مبحث تناقض در قضايا گفته‌اند كه در تناقض، دو جمله وجود دارند كه از صدق يكي كذب ديگري حاصل مي‌شود و عكس آن هم صادق است؛ يعني زماني‌كه يك قضيه را صادق بدانيد، حتما ديگري كاذب خواهد شد.

نويسنده كتاب «سهوالنبي(ص)» در ادامه به مسئله شروط هشت‌گانه در بحث تناقض اشاره كرد و گفت: نكته بسيار مهمي كه در بحث تناقض قابل تأمل است، اين است كه براي وجود تناقض بين دو قضيه بايد هشت شرط لحاظ شود؛ مانند واحد بودن شرط، يكي بودن زمان و مكان شرط، از حيث قوه و فعل سنجيده شود و ديگر شروط.

وي با ارائه مثالي در اين رابطه، گفت: مثلا اگر گفتند «زيد مجتهد است» و بعد هم گفتند «زيد مجتهد نيست»، در اين‌جا شنوده مي‌گويد كه يكي از اين كلام‌ها صحيح است يا زيد مجتهد است يا مجتهد نيست. شنوده اين برداشت را بدون رعايت آن شروط عنوان مي‌كند. در صورتي كه اگر هشت شرط مورد بحث را رعايت نكند، خواهد ديد كه اين دو قضيه اصلا با هم تناقضي ندارند؛ زيرا زيد مجتهد بالقوه است و مجتهد بالفعل نيست. پس اين سخن از حالت تناقض خارج شده است.

مصاحبه با خبرگزاري قرآني (ايكنا)

محمد واله — Wed, 14 May 2008 12:55:00 GMT

ارسال به دوستان

نسخه چاپي خبر

چهارشنبه 25 ارديبهشت 1387 10:58:10 شماره‌ خبر :250520

سيري در آيات متناقض‌نماي قرآن كريم / 1
توجه به تناقض منطقي؛ لازمه فهم آيات متناقض‌نماي قرآن كريم

حجت‌الاسلام والمسلمين ابراهيم يعقوبيان، مدرس حوزه

گروه انديشه: سخن از آيات متناقض‌نماي قرآن كريم، منوط به دانستن بحث تناقض در مفاهيم، الفاظ، تصورات و تصديقات است.

حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در نشستي كه چندي پيش در محل خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، توسط سرويس انديشه و علم اين خبرگزاري با عنوان «سيري در آيات متناقض‌نماي قرآني كريم» برگزار شد، به بررسي ابعاد مختلف اين موضوع پرداخت. وي ضمن بيان مطلب فوق گفت: قرآن كريم براي ما در آن حدي كه بايد، تجلي نكرده است؛ يعني رابطه ما با قرآن كريم آن رابطه‌اي كه بايد باشد، نيست. قرآن كريم ادعايي دارد و آن ادعا اين است كه اگر كسي به بيانات اين كلام الهي توجه كند، سعادت دنيا و آخرت را به دست مي‌گيرد و اگر كسي از آن اعراض كند، نه تنها آخرت، بلكه دنياي او نيز از دست مي‌رود؛ «وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى ?124، سوره طه) (و هر كس از ياد من دل بگرداند، در حقيقت زندگى تنگ خواهد داشت و روز رستاخيز او را نابينا محشور مى‏كنيم.)

مدرس حوزه علميه مشهد افزود: منظور من اين نيست كه ما بيست‌ درصد، سي درصد يا پنجاه درصد احتمال بدهيم كه اين ادعا، ادعاي درستي باشد، بلكه وقتي موضوع خيلي اهميت داشته باشد، هر چقدر هم احتمالات پايين باشد، انسان به آن توجه مي‌كند. ادعا، ادعايي بزرگ است؛ زيرا مي‌فرمايد اگر به قرآن پشت كنيد دنيا و آخرتتان بر باد است و خسران خواهيد ديد، اگر يك درصد هم احتمال دهيم كه امكان صحت اين مسئله باشد، بايد برويم و ببينيم حرف اين قرآن چيست، آيا ادعايش درست است؛ زيرا ادعاي عقلايي آن ادعايي است كه قدرت شورآفريني را داشته باشد تا مخاطب را وادار به تتبع كند.

يعقوبيان در ادامه اين بحث با آوردن نمونه‌اي از اين مباحث، گفت: اگر الان به ما بگويند كه در فلان مكان عصاي موسي(ع) را آورده‌اند كه هر ساعت يك مرتبه به اژدها تبديل مي‌شود، ديگر كسي تأمل نكرده، به آن مكان مي‌رود تا اين واقعه را ببيند، با اين وجود آيا ادعاي پيامبر اسلام(ص) به اندازه ادعاي عصاي موسي(ع) براي ما ارزش ندارد كه در ما اين انگيزه را ايجاد كند تا با تدبري بيشتر به سراغ قرآن برويم.

وي با بيان اين مطلب كه بايد با قرآن هم‌چون اكسيژن برخورد كرد، گفت: فكر مي‌كنم كه قرآن را بايد هم‌چون اكسيژن تنفس كنيم. اين جدايي از قرآن و اعراض از آن، با آن‌كه برنامه بهزيستن دنيا و آخرت ماست، بسيار خطرناك است. براي نمونه در اين آيه «الَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَتْلُونَهُ حَقَّ تِلاَوَتِهِ...» (سوره بقرة، 121) بحث از به جا آوردن حق تلاوت قرآن است. مرحوم «ديلمي» در «ارشاد» از وجود نازنين امام صادق(ع) اين موضوع را نقل كرده است كه از ايشان سؤال شد: حق تلاوت قرآن چيست؟؛ يعني ما چه رابطه‌اي با قرآن برقرار كنيم كه حق تلاوتش بيان شود؟، حضرت امام صادق(ع) فرمودند: «يرتلون آياته و يتفقهون به و يعملون باحكامه و يرجون وعده و ينتهون بنواهيه و يخافون وعيده و يعتدرون بقصصه و يأتمرون باوامره ما هو و الله حفظ آياته و درس حروفه و تلاوت سوره حفظوا حروفه و ابائوا حدوده انما هو تدبر آياته و العمل باحكامه.»

ابراهيم يعقوبيان:

مفاهيم كلي متباين را به انواعي تقسيم مي‌كنند؛ متماثلان، متخالفان و متقابلان، كه دو قسم اول آن مربوط به اين بحث نيست اما نوع سوم را بررسي مي‌كنيم؛ يعني دو مفهوم كلي كه بين آن‌ها تقابل است

وي در توضيح حديث فوق افزود: قرآن بايد در متن زندگي مردم وجود داشته باشد و زمينه اين حضور آن است كه بايد باور كنيم اين قرآن حقيقتي دارد كه مورد فايده است. اين روايات و آيات، دعوت به تدبر در آيات قرآن است. تدبر از ماده «دبر» است؛ يعني عاقبت‌انديشي؛ يعني بيانديشيم كه عاقبت اين كار چه مي‌شود و تفكر؛ يعني بررسي استدلال‌هاي قرآن كريم، مثلا قرآن مي‌فرمايد در آسمان‌ها و زمين يك خدا بيشتر نيست و دليل را هم اين‌گونه مي‌فرمايد كه: «لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا» (سوره انبيا، 22) در اين‌جا برهان «تمانع» ارائه مي‌شود كه اگر دو خدا در زمين باشد، آسمان و زمين از هم مي‌پاشد.

نويسنده كتاب «پاسخ به شبهاتي پيرامون عصمت انبيا(ع) در قرآن كريم» اشاره‌اي به كلام امام خميني(ره) در بيان عظمت قرآن كريم كرد و گفت: امام(ره) مي‌فرمايد: «بدان اي عزيز كه عظمت هر كلام و كتابي يا به عظمت متكلم و كاتب آن است و يا به عظمت مقاصد و مطالب آن است و يا به عظمت نتايج يا ثمرات آن است و يا به عظمت رسول و واسطه آن است و يا به عظمت مرسل اليه و حامل آن است و يا به عظمت حامل و نگاهبان آن است و يا به عظمت شارح و مبين آن است و ...» به اين اعتبار كه كلام خداست، پس قرآن بايد عظمت داشته باشد؛ زيرا كلام فلان آقا و مجتهد پيموده نيست، حتي كلام پيامبر(ص) هم نيست، كلام خداست و نمي‌شود بر آن ايراد وارد كرد. به اعتبار محتوا هم مانند قرآن كريم هيچ كتابي يافت نمي‌شود. محتواي قرآن همه خبر از غيب و سعادت دنيا و آخرت بشريت است، پس به اعتبار محتوا هم داراي عظمت است و بايد به اين كتاب توجه كرد.

نويسنده مقاله «نفاق يا شخصيت پنهان» با اشاره به اين مطلب كه قرآن با آن متكلم، حامل و رسول كه دارد، صاحب عظمت و بزرگي است، افزود: اين بزرگي در طي بيست ‌و سه سال زندگي پربركت پيامبر(ص) كل شبه جزيزه عربستان را فرامي‌گيرد و حتي بعدها تا دل اروپا فرو مي‌رود، گر چه غرب معتقد است كه اين اسلام اروپايي اسلامي است كه با زور شمشير وارد شده است، ليكن خود آن‌ها هم مي‌دانند دروغ مي‌گويند، بلكه معارف عميق اين كتاب است كه دل‌ها را فتح مي‌كند و در آن‌ها مي‌نشيند.

وي بعد از بيان اين مقدمه در رابطه با عظمت اين كتاب به بررسي آيات موهن به تناقض در قرآن كريم پرداخت و گفت: هر كس به انگيزه‌اي سراغ قرآن كريم مي‌رود. در اين ميان افرادي هستند كه با انگيزه‌اي سو به سمت قرآن مي‌روند تا مفاهيمي كه به ظن آن‌ها خلاف است به دست آورند و عليه خود اين كلام مبارك به كار بندند.

مدرس حوزه علميه مشهد مقدس، با ارائه مقدمه‌اي در

ادامه مصاحبه

محمد واله — Wed, 14 May 2008 12:36:00 GMT

مدرس حوزه علميه مشهد مقدس، با ارائه مقدمه‌اي در باب معناي تناقض، گفت: علم را به دو دسته حصولي و حضوري تقسيم مي‌كنند. علم حضوري آن علمي است كه خود معلوم پيش عالم حاضر است؛ مثلا كسي كه تب كرده، اين حرارت در بدن را نزد خود حاضر مي‌بيند و اين علم حضوري است كه او نسبت به آن تب دارد. همين فرد يك هفته بعد كه از اين تب فارغ شد، صورتي از اين تب در ذهن خود دارد كه اين صورت ذهني او، علم حصولي است. به عبارتي ديگر، علومي كه با واسطه‌ در اختيار ما هستند، از نوع علم حصولي هستند.

مدرس مكتب جامعةالرضوية در ادامه سخنانش به تقسيم‌بندي علم حصولي و توضيح در اين‌باره پرداخت و گفت: علم حصولي گاهي اوقات تصحيح و اذعان نسبت به يك رابطه است، مثلا اين‌كه حسن نشست، ما نسبت به اين امور تصديق داريم. اما زماني مفاهيمي داريم كه نسبتي در آن نيست، مثلا آسمان آبي، اين دسته را علم حصولي تصوري مي‌گوييم. در واقع تصور، مفاهيم كلي و جزئي است كه در ذهن ما مي‌آيد.

نويسنده كتب «سهوالنبي»:

زماني بين دو مفهوم كلي «تساوي» است، مثلا انسان و ناطق، رابطه اين دو تساوي است؛ زيرا هر انساني ناطق و هر ناطقي انسان است. گاهي اوقات در هيچ مصداقي بين دو مفهوم كلي ارتباط برقرار نيست كه به اين نمونه «تباين» مي‌گويند

وي در ادامه به بيان رابطه ميان مفاهيم پرداخت و تأكيد كرد: زماني بين دو مفهوم كلي، رابطه «تساوي» است، مثلا انسان و ناطق، رابطه اين دو تساوي است؛ زيرا هر انساني ناطق و هر ناطقي انسان است. گاهي اوقات در هيچ مصداقي بين دو مفهوم كلي ارتباطي برقرار نيست كه به اين نمونه «تباين» مي‌گويند؛ مثلا سنگ و درخت؛ يعني هيچ سنگي درخت نيست و هيچ درختي هم سنگ نيست، به عبارتي بين اين‌ها تباين وجود دارد. دو وجه ديگر هم عام و خاص مطلق و من وجه هست كه مربوط به بحث ما نمي‌شود.

وي در ادامه سخنانش به تقسيم‌بندي مفاهيم كلي متباين پرداخت و گفت: مفاهيم كلي متباين را به انواعي تقسيم مي‌كنند؛ متماثلان، متخالفان و متقابلان كه دو قسم اول آن مربوط به اين بحث نيست، اما نوع سوم را بررسي مي‌كنيم؛ يعني دو مفهوم كلي كه بين آن‌ها تقابل است.

نويسنده كتاب «مدرسه نامرئي» به بررسي اقسام مفاهيم كلي متقابل پرداخت و تصريح كرد: يك قسم از آن تقابل سلب و ايجاب است كه ما از آن به تقابل متناقضين يا نقيضين تعبير مي‌كنيم. در واقع دو مفهوم كلي كه با هم تباين دارند و تباينشان از قسم تقابل است و آن هم تقابل سلب و ايجاب يا تقابل متناقضين هستند. اين‌ها هيچ‌وقت هر دو در يك شيء جمع نمي‌شوند و از يك شيء هم هر دو مرتفع نمي‌شوند. مثلا نمي‌توان يك شيء را يافت كه نه انسان باشد و نه لا انسان، اين تقابل متناقض است، به تعبيري لايجتمعان و لايرتفعان هستند.

نويسنده كتاب «سهوالنبي(ص)» افزود: نوع ديگري از تباين است كه از آن تعبير به تضاد مي‌شود؛ يعني دو مفهوم كلي كه لايجتمعان اما و قد يرتفعان هستند؛ يعني دو تا با هم جمع نمي‌شوند، اما ممكن است هر دو با هم در يك شيء نباشند؛ مثلا سياهي و سفيدي. نمي‌شود يك شيء هم سفيد باشد و هم سياه، پس جمع نمي‌شوند، اما ممكن است كه نه سفيد باشد و نه سياه، پس رفع مي‌شوند. اما تقابل تضايف و ديگر شقوق، مربوط به بحث ما نيست و از آن مي‌گذريم.

در مجموع يعقوبيان در اين بخش از سخنان خود با بيان مفاهيمي از عظمت قرآن كريم به بررسي مقدماتي براي ورود به مسئله تناقض در آيات پرداخت و در اين بخش با دسته‌بندي علوم حصولي و حضوري و انشعابات آن‌ها بحث را به بررسي انواع تباين در مفاهيم كلي تصورات كشاند. اما در ادامه اين گفت‌وگو، ايشان به بررسي اين‌گونه مسائل در تصديقات مي‌پردازد تا اين‌كه بحث اصلي خود را در قالب آيات بيان كند.

اين گفت‌وگو ادامه دارد ... .

نماز

محمد واله — Tue, 13 May 2008 23:16:00 GMT

نماز عروج جان

روح آدمي در نماز بايد در استخدام خدا باشد و به سوي او پرواز کند .

الله اکبر

الله اکبر خطاب به جان است از سر صدق يعني مرا ديگر با دنيا کاري نيست دنيا را به پشت سر نهادم و تو آزادي که به سوي خدا پرواز کني .

اي خوش آن روز که پرواز کنم تا بر دوست

مگر آرزوي تو نيست .پس آز آن سو نيز دعوتي است به حريم او.

الله اکبر يعني اين ساعت در اختيار خودت و در استخدام خدائي ببينم چگونه پر ميکشي؟

خوب اين روح ميخواهد پرواز کند ميبيند "خيال"سرگرم صورتهائي است که حواس ظاهري در اختيار او گذاشتند."واهمه"سرگرم مشتي اصطلاحات جزئيه و جان آماده پرواز هر چه فرياد ميزند که فرصت کم است چون ابر بهار در حال گذر رها کنيد اينها را بيائييد تا آن جا که مي توانيم پرواز کنيم اما افسوس

آنها سرگرم هستند و گوش نمي دهند و

"اين چنين"

وقت نماز ميگذرد.

و"روح "از "عروج" ميماند.

پس تا خيال و واهمه با روح و جان هماهنگ نباشند اميد پرواز نخواهد بود.

و جان را از سعادت عروج محروم مي نمايند.

پس مواظب خيال و وهم باشيد.

نجواي با حق فرصتي هميشگي نيست.

"نجوي" در لغت به معني "پرده بر داشتن"و "پنهاني" سخن گفتن است.

نماز گاه پرده بر افتادن است.

و تو چه عاشقي هستي که به دنبال نماز نيستي؟

افسوس اين زبان بسته عمر بار کش هوي است .

هر سو نگريديم کسي چون تو نديديم اکنون نگرانيم که هر سو نگريديم

عزيز من

در مجلس ما خون دل است آن که به جام است هر قطره که از دل نتراويده حرام است

باشد که سخن از سر اخلاص ما مايه تدبر شود ولو دقيقه اي.